Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Επιστήμη. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Επιστήμη. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Παρασκευή 6 Μαΐου 2011

Οι Υδροχοΐδες- τα νέα "πεφταστέρια" που θα δούμε σήμερα

Νέα βροχή διαττόντων αστέρων, που αυτή τη φορά προέρχεται από την ουρά του κομήτη του Χάλεϊ, κορυφώνεται σήμερα χαράματα Παρασκευής (06.05) αλλά και αύριο Σάββατο (07.05). Το φαινόμενο αυτό ίσως γίνει ορατό και από την Ελλάδα, εάν ο καιρός είναι κατάλληλος.

Η ονομασία της «βροχής» οφείλεται στο ότι οι διάττοντες, οι οποίοι έχουν μέση ταχύτητα 67 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο, φαίνεται να προέρχονται από το άστρο Ήτα του αστερισμού του Υδροχόου.

Η παρατήρηση του εντυπωσιακού αυτού φαινομένου γίνεται καλύτερα από το νότιο ημισφαίριο Στα μεσαία γεωγραφικά πλάτη του βορείου ημισφαιρίου, όπου βρίσκεται και η Ελλάδα, αναμένονται περίπου 10 έως 15 διάττοντες ανά ώρα στον ουρανό, ενώ πιο νότια ο αριθμός τους αυξάνεται σημαντικά σε πάνω από 50.

Τα λεγόμενα "πεφταστέρια" παρατηρούνται δύο φορές το χρόνο καθώς η τροχιά της Γης διασταυρώνεται με τα σωματίδια σκόνης που έμειναν στο διάστημα από τη διέλευση του κομήτη του Χάλεϊ.

Την πρώτη φορά (Ήτα Υδροχοΐδες) η "βροχή" διαρκεί από τις 28 Απριλίου έως τις 21 Μαΐου, με αποκορύφωμα στις 6 Μαΐου, ενώ τη δεύτερη φορά (Ωριωνίδες) από τις 4 Οκτωβρίου έως τις 14 Νοεμβρίου, με αποκορύφωμα στις 22 Οκτωβρίου.

Η τελευταία φορά που ο Χάλεϊ εισήλθε στο εσωτερικό του ηλιακού μας συστήματος και πέρασε από τη "γειτονιά" μας ήταν περίπου 25 χρόνια πριν (9 Φεβρουαρίου 1986.

Ο κομήτης, που έχει μια έκκεντρη ελλειπτική τροχιά, διάρκειας 75 ετών, απομακρύνεται πλέον διαρκώς από τον πλανήτη μας. Παρόλα αυτά έχει αφήσει πίσω του ένα ρεύμα σωματιδίων, που είχαν ξεπηδήσει από τον παγωμένο πυρήνα του και τα οποία έχουν παραμείνει στο διάστημα κατά μήκος της τροχιάς του.

 

Σάββατο 16 Απριλίου 2011

Η μαύρη ήπειρος μητέρα όλων των γλωσσών

Μια ενιαία προέλευση στο χώρο και στο χρόνο έχουν όλες οι γλώσσες του πλανήτη μας και αυτή -όπως συμβαίνει και με την καταγωγή των ίδιων των ανθρώπων- βρίσκεται στην υποσαχάρεια Αφρική. Εκεί εκτιμάται ότι γεννήθηκε ο λόγος πριν από περίπου 150.000 χρόνια, σύμφωνα με μια νέα επιστημονική έρευνα, η οποία απορρίπτει την άποψη ότι οι γλώσσες εμφανίστηκαν ανεξάρτητα σε διάφορες περιοχές και σε διαφορετικές χρονικές περιόδους. Η νέα έρευνα υποστηρίζει ότι όπως η βιολογική εξέλιξη των ανθρώπων είναι «γραμμένη» στα γονίδια, έτσι και η γλωσσολογική εξέλιξη «κρύβεται» στη διαχρονική εξέλιξη των ήχων των γλωσσών.

Η μελέτη, υπό τον βιολόγο Κουέντιν Άτκινσον του βρετανικού πανεπιστημίου της Οξφόρδης (Ινστιτούτο Γνωσιακής και Εξελικτικής Ανθρωπολογίας) και του νεοζηλανδικού πανεπιστημίου του Όκλαντ (Τμήμα Ψυχολογίας), που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό “Science”, σύμφωνα με τους «Τάιμς της Ν.Υόρκης», τη βρετανική «Τέλεγκραφ» και το “New Scientist”, πραγματοποίησε μια εξονυχιστική ανάλυση 504 γλωσσών και, εκτός από την κοινή αφρικανική καταγωγή, εκτιμά ότι η γλώσσα πιθανότατα ήταν ένα από τα σημαντικότερα «εργαλεία» που επέτρεψε στους προγόνους μας να μεταναστεύσουν με επιτυχία από την Αφρική και να αποικίσουν τον υπόλοιπο κόσμο.

Δευτέρα 4 Απριλίου 2011

Έλληνες επιστήμονες δημιουργούν παγκόσμια ηλεκτρονική πλατφόρμα για τα προσωπικά δεδομένα

Mία ελληνική ομάδα ειδικών και επιστημόνων, ύστερα από διεθνή διαγωνισμό, αναλαμβάνει τη δημιουργία Πλατφόρμας Ανταλλαγής Ληξιαρχικών Πράξεων, μίας ψηφιακής «ενιαίας προσωπικής κατάστασης», υπό την αιγίδα της Διεθνούς Επιτροπής Προσωπικής Καταστάσεως (Commission Internationale de l'Εtat Civil ή CIEC (http://www.ciec1.org).

Το έργο αναφέρεται σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα ασφαλούς ανταλλαγής ληξιαρχικών εγγράφων για τον πολίτη των κρατών-μελών της CIEC, εγγράφων που αφορούν την προσωπική κατάσταση των πολιτών της. Ψυχή του εγχειρήματος και υπεύθυνος του έργου είναι ο Αλέξανδρος Βαρβέρης, μέλος Ε.Ε.Δ.Ι.Π. του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Όλα άρχισαν όταν το Ελληνικό Τμήμα της Διεθνούς Επιτροπής Προσωπικής Καταστάσεως, υπό τον καθηγητή Σπύρο Βρέλλη, υποστήριξε τη δημιουργία της ηλεκτρονικής διασύνδεσης όλων των ληξιαρχείων, προκειμένου οι αρχές των κρατών μελών να ανταλλάσσουν τα πάσης φύσεως πιστοποιητικά, που προβλέπονται, αποφεύγοντας τη γραφειοκρατία, και να λαμβάνουν τα απαιτούμενα έγγραφα άμεσα. Ενδεικτικά στοιχεία, όπως η γέννηση τέκνων, γάμοι, βαπτίσεις, αναγνωρίσεις ή νομιμοποιήσεις τέκνων, θάνατοι, είναι μερικά από τα πιστοποιητικά, που συνήθως ανταλλάσσονται μεταξύ των αρχών.

Το πρόγραμμα χρηματοδοτήθηκε από την ΕΕ και ξεκίνησε στο τέλος του 2010. Στόχος του προγράμματος είναι μέσα σε δύο χρόνια τα ληξιαρχεία 12 χωρών της Ευρώπης και τεσσάρων εκτός (Ελβετία, Τουρκία, Μεξικό, Κροατία) να είναι συνδεδεμένα ηλεκτρονικά και να αναταλλάσουν σχετικές πληροφορίες. Αξίζει να σημειωθεί, ότι η εταιρεία που ανέλαβε τη δημιουργία της ηλεκτρονικής πλατφόρμας είναι και αυτή ελληνική. Πρόκειται για την εταιρία UBITECH, που έλαβε την υψηλότερη βαθμολογία από την επιτροπή αξιολόγησης του διεθνούς διαγωνισμού και τελικά ανέλαβε το έργο.

Όπως εξηγεί ο κ. Βρέλλης, «παράλληλα με τις τεχνικές εργασίες υπάρχει ο νομικός προβληματισμός για τον τρόπο με τον οποίο θα θεμελιωθεί η χρήση της πλατφόρμας. Εκεί ανακύπτουν θέματα προστασίας προσωπικών δεδομένων. Για τον λόγο αυτό η συζήτηση σε διεθνές επίπεδο συνεχίζεται αμείωτη, προκειμένου να δημιουργηθεί μία διεθνής σύμβαση η οποία θα περιλαμβάνει όλες τις λεπτομέρειες. Θα υπάρξει ειδική μέριμνα για απόλυτη σαφήνεια, στον τρόπο που θα συνταχθούν με την πλατφόρμα κράτη που δεν έχουν πιστοποιηθεί από την Ευρώπη για τη διακίνηση των προσωπικών δεδομένων των πολιτών τους».

«Είναι ένα ηλεκτρονικό εργαλείο -λέει η Χρυσαφώ Τσούκα, επίκουρη καθηγήτρια της Νομικής Σχολής Αθηνών- το οποίο θα έχει ολοκληρωθεί σε τρία περίπου χρόνια, απόλυτα χρήσιμο για τους πολίτες που συχνά χρειάζονται αντίγραφα ληξιαρχικών πράξεων και πρέπει να ζητούν την βοήθεια προξενικών αρχών, τοπικών αρχών, κ.α., διαδικασίες που απαιτούν χρόνο».

Για μεγάλη επιτυχία της ελληνικής αντιπροσωπείας στη διεθνή επιτροπή προσωπικής κατάστασης, κάνει λόγο ο υπεύθυνος του έργου για τη Διεθνή Επιτροπή, Αλέξανδρος Βαρβέρης, ο οποίος τον τελευταίο χρόνο έχει επιδοθεί σε έναν αγώνα αξιοπιστίας, προκειμένου να αποδείξει ότι ακόμη και στα δύσκολα η Ελλάδα μπορεί.

Το πρόγραμμα είναι εξαιρετικά απαιτητικό (μελέτη της δομής της πληροφορίας, η διαλειτουργικότητα των συστημάτων και των πληροφοριών, όπως επίσης και θέματα ασφαλείας, οικονομικοί παράμετροι, κ.α.) και πρέπει όλα τα ληξιαρχικά γραφεία των 12 κοινοτικών και των τεσσάρων μη κοινοτικών κρατών να διασυνδεθούν αποτελεσματικά, αξιόπιστα και με ασφάλεια. Το εγχείρημα είναι δύσκολο, αλλά η εν λόγω διακρατική σύμβαση απαιτεί τη δημιουργία κατάλληλης τεχνολογικής υποδομής, που θα επιτρέπει τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων για την επικοινωνία και ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ των ληξιαρχικών αρχών των κρατών-μελών του οργανισμού.

Σημειώνεται ότι η υλοποίηση της πλατφόρμας λογισμικού, επιχορηγήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος «Civil Justice 2007-2013» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Κυριακή 20 Μαρτίου 2011

Οι συνέπειες του μεγα-σεισμού στη Γη

 Πέρα από τις μεγάλες τοπικές καταστροφές που οφείλονταν στη σεισμική δόνηση και το παλιρροϊκό κύμα, τα ειδησεογραφικά πρακτορεία μετέδωσαν ότι ο πρόσφατος σεισμός της Ιαπωνίας είχε και άλλες, παγκόσμιες, συνέπειες: άλλαξε τη θέση του άξονα της Γης και τη διάρκεια της ημέρας. Πόσο σημαντικά ήταν άραγε αυτά τα φαινόμενα; Η απάντηση είναι μάλλον απογοητευτική, για όσους αγαπούν τις «συγκλονιστικές» ειδήσεις: τα φαινόμενα αυτά δεν είναι ούτε καν μετρήσιμα!

Η σύνδεση του σεισμού της Ιαπωνίας με τη διεύθυνση του άξονα περιστροφής της Γης και με τον ρυθμό περιστροφής της συνδέεται στενά με τον φυσικό νόμο διατήρησης της στροφορμής. Πολλοί θα θυμούνται από τη Φυσική του σχολείου ότι, αν σε ένα σώμα δεν ασκούνται εξωτερικές δυνάμεις, μερικές ποσότητες του σώματος αυτού διατηρούνται αμετάβλητες. Μία από τις ποσότητες αυτές είναι η ενέργεια και μια άλλη η στροφορμή. Η τελευταία εξαρτάται από τη μάζα και την ταχύτητα περιστροφής του σώματος με έναν όχι και τόσο απλό, στο επίπεδο της στοιχειώδους περιγραφής, τύπο. Οταν όμως το σώμα είναι συμμετρικό, όπως π.χ. μια ομογενής σφαίρα, ο τύπος απλοποιείται σημαντικά, ώστε να μπορεί να τον καταλάβει και ο πλέον αμύητος στη Φυσική. Αν παραστήσω τη στροφορμή της σφαίρας με J και την ταχύτητα περιστροφής της γύρω από μια διάμετρό της με ω, τότε η στροφορμή δίνεται από τη σχέση J = (2/5) Χ M Χ R2 Χ ω, όπου M είναι η μάζα της σφαίρας και R η ακτίνα της.

Στα πρότυπα της πιρουέτας
Από τον απλό αυτόν τύπο αντιλαμβάνεται κανείς ότι, αν με κάποιον τρόπο αλλάξει η ακτίνα της σφαίρας χωρίς να αλλάξει η μάζα της, τότε θα πρέπει να αλλάξει και η ταχύτητα περιστροφής της έτσι ώστε το γινόμενο R2 Χ ω να παραμένει σταθερό. Αν, για παράδειγμα, η ακτίνα αυξηθεί, τότε η ταχύτητα περιστροφής θα μειωθεί και, αντίστροφα, αν η ακτίνα μειωθεί, η ταχύτητα περιστροφής θα αυξηθεί. Στην περίπτωση που η σφαίρα δεν είναι ομογενής, και ακόμη περισσότερο αν το σώμα δεν είναι ούτε καν σφαίρα, ο παραπάνω τύπος γίνεται πιο πολύπλοκος, και εξαρτάται από τον συγκεκριμένο τρόπο με τον οποίο η μάζα του σώματος είναι κατανεμημένη στις διάφορες περιοχές του. Ετσι, όταν αλλάζει η κατανομή της μάζας, είναι δυνατό να αλλάξει τόσο η ταχύτητα περιστροφής όσο και ο ίδιος ο άξονας της περιστροφής. Ενα «κλασικό» παράδειγμα, που οι περισσότεροι από εμάς έχουμε δει, είναι η αλλαγή της ταχύτητας περιστροφής ενός παγοδρόμου, όταν αυτός κινεί τα χέρια του. Στην αρχή περιστρέφεται με τα χέρια τεντωμένα και κάποια στιγμή, ξαφνικά, τα κλείνει. Τότε αλλάζει η κατανομή της μάζας (θα μπορούσε κανείς να πει ότι ελαττώνεται η ακτίνα της ισοδύναμης σφαίρας) και, για να παραμείνει σταθερή η στροφορμή, αυξάνει η ταχύτητα περιστροφής.

Κάτι παρόμοιο συνέβη και με τον σεισμό της Ιαπωνίας. Με τη βοήθεια των μοντέλων, που συνδέουν το μέγεθος του σεισμού με τις γεωφυσικές μεταβολές, διαπιστώθηκε ότι έξω από τις ανατολικές ακτές της Ιαπωνίας έσπασε ο στερεός φλοιός της Γης σε μήκος εκατοντάδων χιλιομέτρων και το ένα τμήμα του φλοιού «γλίστρησε» κάτω από το άλλο, σε μήκος της τάξης των 10 μέτρων. Η ίδια η Ιαπωνία θα πρέπει να μετακινήθηκε κατά 2,5 μέτρα περίπου, γεγονός που αναμένεται να επιβεβαιωθεί με γεωδαιτικές μετρήσεις από δίκτυα GPS. Οι μετακινήσεις αυτές αναδιάταξαν την κατανομή της μάζας της Γης, με αποτέλεσμα να μεταβληθεί τόσο η θέση του άξονα περιστροφής της όσο και η ταχύτητα περιστροφής της, από την οποία εξαρτάται η διάρκεια της ημέρας.

Τί σημαίνουν τα 10 εκατοστά

Από τα υπάρχοντα γεωλογικά μοντέλα προκύπτει ότι η θέση του άξονα της Γης στον Βόρειο Πόλο θα πρέπει να μετακινήθηκε κατά 10 εκατοστά και η διάρκεια της ημέρας να μίκρυνε κατά 1,8 εκατομμυριοστά του δευτερολέπτου. Θα πρέπει όμως να γίνει σαφές ότι αυτοί οι αριθμοί προκύπτουν από θεωρητικά μοντέλα και όχι από μετρήσεις, επειδή οι μεταβολές που προκάλεσε ο σεισμός είναι πολύ μικρότερες από αντίστοιχες μεταβολές που οφείλονται σε άλλα φυσικά φαινόμενα, όπως π.χ. είναι η κίνηση ενός παγόβουνου από τα βόρεια πλάτη προς τον ισημερινό. Για την αλλαγή του άξονα αρκεί να αναφερθεί ότι, μόνο κατά τη διάρκεια του έτους 2008, η θέση του Βόρειου Πόλου μετακινήθηκε, από τέτοιου είδους φυσικές αιτίες, κατά 12 περίπου μέτρα. Για δε τη διάρκεια της ημέρας αρκεί να αναφερθεί ότι αυξάνεται, κατά μέσον όρο, κατά δύο περίπου χιλιοστά του δευτερολέπτου τον χρόνο, αλλά με πολύ ακανόνιστο τρόπο. Ετσι η μεταβολή του 1,8 εκατομμυριοστού του δευτερολέπτου που προβλέπει το μοντέλο δεν είναι δυνατό να μετρηθεί, αφού είναι χίλιες φορές μικρότερη από τις μεταβολές που οφείλονται στα υπόλοιπα φυσικά αίτια.

*Ο Χάρης Βάρβογλης είναι καθηγητής του Τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ.

Τρίτη 22 Φεβρουαρίου 2011

Η Επιστήμη Λέει: Δεν Μπορείς Να Έχεις Περισσότερους Από 150 Φίλους

Δεν πα να έχεις πέντε χιλιάδες friends στο Facebook και δυο χιλιάδες φόλοουερζ στο Twitter: Ο άνθρωπος μπορεί να έχει μέχρι 150 φίλους στην ζωή του (147,8 συγκεκριμένα), περισσότερους δεν μπορεί να συγκρατήσει ο εγκέφαλος. Κι όταν λέμε «φίλους», δεν εννοούμε φίλους καρδιακούς, αλλά ούτε και τυχαίους άγνωστους που γούσταραν το avatar σου, εννοούμε κάτι ανάμεσα, τους «ανθρώπους που ξέρεις», τον «κύκλο» σου. Το 147,8 είναι ο διάσημος «αριθμός Ντάνμπαρ», από τον ανθρωπολόγο της Οξφόρδης που τον εισήγαγε, και τον θυμήθηκα διαβάζοντας αυτό εδώ το άρθρο στη WSJ, που αφορά στις νέες συναρπαστικές του έρευνες.

Τετάρτη 1 Σεπτεμβρίου 2010

Δύο μετεωρίτες προκάλεσαν την εξαφάνιση των δεινοσαύρων

Νέα στοιχεία επιστημονικών ερευνών ενισχύουν τη θεωρία ότι τουλάχιστον δύο μετεωρίτες και όχι ένας, προσέκρουσαν στη Γη, προκαλώντας τη μαζική εξαφάνιση των δεινοσαύρων πριν από 65 εκατομμύρια χρόνια.

Επιστήμονες είχαν ανακαλύψει ένα τεράστιο κρατήρα στον Κόλπο του Μεξικού, ο οποίος πιστεύουν ότι δημιουργήθηκε από την πτώση του μετεωρίτη που εξαφάνισε τους δεινόσαυρους. Τώρα, όμως, ερευνητές, με επικεφαλή τον καθηγητή Ντέηβιντ Τζόλι του βρετανικού πανεπιστημίου του Αμπερντίν, επιβεβαίωσαν ότι ένας δεύτερος μεγάλος κρατήρας στην Ουκρανία ο οποίος χρονολογείται την ίδια περίπου περίοδο προσέκρουσε στον πλανήτη μας, γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα η Γη να «βομβαρδίστηκε» από σειρά μετεωριτών.

Η νέα μελέτη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Geology» της Γεωλογικής Εταιρίας της Αμερικής, σύμφωνα με το BBC.

Ο κρατήρας Μπόλτις στην Ουκρανία ανακαλύφθηκε το 2002, αλλά μέχρι πριν λίγο καιρό δεν ήταν βέβαιη η χρονολόγησή του. Επιστήμονες μελέτησαν γύρη και σπόρους σε απολιθωμένα φυτά στα στρώματα λάσπης που γεμίζουν τον κρατήρα και συμπέραναν ότι αν και οι δύο κρατήρες δεν δημιουργήθηκαν ταυτόχρονα, τα δύο γεγονότα απέχουν μεταξύ τους μόλις δύο έως πέντε χιλιάδες χρόνια.

Οι ερευνητές, οι οποίοι εκτιμούν ότι μπορούν να βρουν ίχνη και άλλων κρατήρων από την ίδια περίπου εποχή, πιστεύουν ότι τελικά οι δεινόσαυροι δεν εξαφανίστηκαν από ένα και μοναδικό χτύπημα αλλά από μια «βροχή» διαδοχικών μετεωριτών που κράτησε αρκετές χιλιάδες χρόνια.

ert.gr
Share via email, networking sites and bookmark using any service!